تاریخچه ساز

15794c3e-5758-46d2-8394-d666cb4d43f3

دف یکی معروف ترین و قدیمی ترین سازهای کوبه ای ایرانی می باشد که عضوی از خانواده ی بزرگ پوست صدا های یک طرفه است. این ساز که با انگشتان دست نواخته میشود ، در گذشته بیشتر برای نواختن در خانقاه ها و موسیقی عرفانی مورد استفاده میگرفت ولی امروزه در اکثر سبک های موسیقی ایرانی شامل موسیقی دستگاهی و مقامی و فولکلوریک و تلفیقی و…مورد استفاده قرار میگیرد. دف و دپ اسم صوت است و صدایی است که از کوبیدن ضربه ای به پوست دف بر می آید. در فرهنگنامه موسیقی ایران آمده: دف دایره ای است از چوب که بر روی آن پوست کشیده اند. در برخی مناطق حلقه هایی نیز بدان آویزان کنند و در مجلس سماع صوفیان اشعار مذهبی و عرفانی را با آهنگ های دل انگیز و جانسوز در دستگاه های مختلف و نیز ریتم های متفاوت در فرهنگ معین آمده است: دف (فارسی عربی،‌ترکی،‌آلبانیایی) همان دایره است ضمن این که این لفظ در مصر و آلبانی به طور کلی معنای دایره می دهد. در نقش برجسته شکار گوزن در طاق بستان دو نوازنده یکی از سمت چپ نای یا سورنای می نوازد و دیگری ساز چهارگوشی در دست دارد که نوعی دف مربع شکل می باشد. شکل دست های نوازنده این ساز به گونه ای است که بیش از هر چیز موید این نظریه است که دف از دوره ی باستان مورد توجه بوده است. این نوع دف یعنی دف چهارگوش هنوز هم در در دایره المعارف فارسی مصاحب آمده است دف سازی است که اساسا عبارت است از قالبی که بر یک طرفش پوست کشیده شده منحصرا در مناطق کرد نشین ایران است که دف یا دایره به عنوان یک ساز مذهبی به کار می رود. آنان دف را با آهنگ مناجات برای حالت سماع یا جذبه می نوازند. صدای این ساز مثل دایره ولی هیجان انگیزتر است. وقار مخصوصی دارد که شنونده را به تفکر در عوالم رویا وامی دارد.افسانه ای در میان ایشان رواج دارد که قدمت دف را به زمان حضرت آدم می رساند بدین مضمون که آنگاه که هابیل هدیه خویش یعنی بره ی زیبا را جهت قربانی به محل اهداء به خداوند آورد وقابیل که کشاورز بوده کاه را به عنوان هدیه آورد و خداوند در آن آتش افروخت و قبول نکرد . و آدم صفی الله آن بره را که خداوند پذیرفته بود نگاه داشت و بعد از پرورش کافی قربانی نمود و پوست آن را به راهنمایی فرشته ای از ملکوت دباغی کرده و بر چوبی گرد کشید و با آن به مناجات این ساز چنانکه از کتابهای موسیقی و نوشته‌ها و اشعار بر می‌‌آید در دوره اسلامی ایران برای پشتیبانی از ساز و حفظ وزن به کار می‌‌رفته و رکن اصلی مجالس عیش و طرب و محافل اهل ذوق و عرفان بوده که قوالان هم با خواندن سرود و ترانه آن را به کار می‌بردند. در کتابهای لغت در معنی دف یا دایره می‌‌نویسند: آن چنبری است از چوب که بر روی آن پوست کشند و بر چنبر آن دف یا دایره‌هایی هم بوده که بر چنبر آن زنگ تعبیه می‌‌کردند و می‌‌نواختند. زنگ های دف را جلاجل می‌‌گفتند. در دورهاسلامی به کسانی که دف یا دایره می‌‌نواختند جلاجل زن می‌‌گفتند.از بزرگترین نوازندگان این ساز می توان به استاد خلیفه کریمبه همراه دف می خوانند و مجلس آنان شور است و شوق و نیایش..بعضی نواحی ایران رواج دارد.. است و با زدن به واسطه ی انگشتان یا تکان دادن آن نواخته می شود. خداوند می پرداخت. ..حلقه‌ها آویزند. در قدیم برای آنکه طنین بهتری داشته باشد روی دف پوست آهو میکشیدند.. صفوتی و استاد خلیفه آغه غوثی و از پیشکسوتان حاضر به استاد بیژن کامکار و استاد مسعود حبیبی اشاره کرد.

شیوه تدریس

آموزش دف نوازی با فراگیری نحوه نگه داشتن ساز و نواختن حرکات پایه ای آغاز می گردد و در روند آموزش از کتاب استاد بیژنکامکار و جزوه ی تالیفی روزبه زرعی استفاده می شود. به طور کلی کلاس آموزش دف نوازی شامل سه دوره ی مقدماتی،متوسطه و عالی می باشد که تئوری موسیقی ، مبانی وزن خوانی و دیکته موسیقی بسته به سطح دوره ها به موازات آموزش داده میشود.دوره مقدماتی شامل : فراگیری ریتم های ساده ، ترکیبی ، الگو های محلی و خانقاهی ، استفاده صحیح از حلقه ها و آشنایی با ریز می باشد. در دوره ی متوسطه مباحثی از قبیل : فراگیری ریتم های لنگ ، هم نوازی ، تکنوازی و نواختن انواع ریز مطرح می شود. و نهایتا در دوره ی عالی ، تکنیک های تکمیلی ، ریتم های غیر ایرانی ، وزن های پیچیده ، تمرین های تمرکزی ، ریز های خاص ،اصول نوشتن قطعه و بداهه نوازی ، آموزش داده می شود.